การเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานของอาเซียน: การเลือกเส้นทางระยะยาวภายใต้ประสิทธิภาพ การทำให้เป็นไฟฟ้า และความร่วมมือระดับภูมิภาค

Trong hành trình hướng tới thế kỷ 21, sự tăng trưởng nhu cầu năng lượng của ASEAN sẽ không chỉ là sự mở rộng tuyến tính đơn thuần mà còn được định hình sâu sắc bởi việc nâng cao hiệu quả, chuyển đổi cơ cấu năng lượng và sự hợp tác khu vực. Theo báo cáo Triển vọng Năng lượng ASEAN lần thứ 9 (AEO9), tổng mức tiêu thụ năng lượng cuối cùng của ASEAN sẽ có sự khác biệt đáng kể trong các kịch bản khác nhau, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến cơ cấu dài hạn của nền kinh tế khu vực và mức độ phụ thuộc vào các loại năng lượng khác nhau.

Báo cáo đưa ra ba kịch bản: Kịch bản Cơ sở (BAS), Kịch bản Mục tiêu AMS (ATS) và Kịch bản Chuyển đổi Hợp tác ASEAN (ACTS). Kịch bản ACTS nhấn mạnh việc chuyển đổi năng lượng thông qua việc nâng cao hiệu quả mạnh mẽ hơn và triển khai điện khí hóa rộng rãi hơn, đại diện cho một lộ trình tiến hóa kết hợp giữa việc triển khai công nghệ tiên tiến và sự phối hợp chính sách khu vực.

Tái cấu trúc cơ cấu năng lượng và lộ trình khử carbon ext{Điều chỉnh cơ cấu năng lượng là trọng tâm của quá trình chuyển đổi.} Trong kịch bản ACTS, điện sẽ chiếm 57,2% tổng mức tiêu thụ năng lượng cuối cùng, cao hơn đáng kể so với 27,1% của kịch bản ATS. Sự thay đổi cơ cấu này có nghĩa là hệ thống năng lượng sẽ chuyển dịch từ nhiên liệu hóa thạch truyền thống sang hệ thống được thúc đẩy bằng điện. Mặc dù tổng mức tiêu thụ năng lượng trong kịch bản ACTS vào năm 2060 (khoảng 1073 Mtoe) thấp hơn kịch bản BAS (khoảng 2047 Mtoe), nhưng sự thay đổi đối với cơ cấu năng lượng của nó sâu sắc hơn nhiều so với việc giảm lượng tiêu thụ đơn thuần. Báo cáo chỉ ra rằng kịch bản ACTS thông qua việc nâng cao hiệu quả thiết bị và chuyển đổi nhiên liệu, đã đạt được việc giảm lượng sử dụng nhiên liệu hóa thạch trực tiếp trong khi vẫn đáp ứng nhu cầu tăng trưởng.

Thách thức về khả năng phục hồi của sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch Mặc dù kịch bản ACTS đã đạt được tiến bộ trong việc giảm sử dụng trực tiếp nhiên liệu hóa thạch, báo cáo chỉ rõ rằng vào năm 2060, dầu mỏ vẫn sẽ tiếp tục hỗ trợ hoạt động kinh tế do vai trò không thể thay thế của nó trong các lĩnh vực then chốt như vận tải biển, hàng không và hóa dầu. Điều này có nghĩa là chuyển đổi năng lượng không có nghĩa là loại bỏ hoàn toàn nhiên liệu hóa thạch, mà đòi hỏi nền kinh tế khu vực phải giải quyết các ràng buộc về giao hàng vật lý và thương mại, bao gồm sự phức tạp của vận tải, bảo hiểm và cơ sở hạ tầng lọc hóa dầu, đồng thời thực hiện việc thay thế (substitution). Đối với các nền kinh tế ASEAN phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu, việc đảm bảo giao hàng "dặm cuối" và kiểm soát chi phí này là nút thắt cần được giải quyết thông qua hợp tác khu vực.

Giá trị chiến lược của sự hợp tác khu vực và cơ sở hạ tầng Thành công của quá trình chuyển đổi năng lượng phụ thuộc rất nhiều vào sự phối hợp giữa các khu vực. Báo cáo nhấn mạnh rằng ý tưởng về "Lưới điện ASEAN" (APG) trong chương trình an ninh năng lượng và hội nhập của ASEAN là nền tảng vật chất kết nối nguồn tài nguyên và trung tâm nhu cầu của các quốc gia khác nhau. Việc kết nối điện giữa các khu vực cho phép các quốc gia thành viên điều phối nguồn cung năng lượng một cách linh hoạt giữa các khu vực khác nhau, từ đó tránh được sự dễ bị tổn thương về nguồn cung năng lượng của một quốc gia đơn lẻ. Đầu tư cơ sở hạ tầng xuyên quốc gia này không chỉ là nâng cấp về mặt kỹ thuật mà còn là sự thể hiện của khả năng phục hồi và khả năng chống chịu của nền kinh tế khu vực.

Chuyển đổi công nghiệp và cơ hội xanh Sự chuyển đổi năng lượng mang lại những cơ hội đầu tư mới cho ngành công nghiệp ASEAN.การเปลี่ยนผ่านทางอุตสาหกรรมและโอกาสสีเขียว การเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานหมายถึงโอกาสการลงทุนใหม่สำหรับอุตสาหกรรมในอาเซียน รายงานระบุว่า กิจกรรมในด้านการลงทุนในพลังงานหมุนเวียน การสร้างโครงข่ายไฟฟ้า ประสิทธิภาพการใช้พลังงาน และการเดินทางด้วยรถยนต์ไฟฟ้า จะสร้างโอกาสในการจ้างงานที่หลากหลาย ความหลากหลายของทรัพยากรในอาเซียน ซึ่งหมายถึงความไม่สมดุลของการกระจายแหล่งพลังงานหมุนเวียนในแต่ละประเทศสมาชิก เป็นโอกาสในการสร้างรูปแบบการจัดหาพลังงานที่หลากหลายในภูมิภาค ความร่วมมือในระดับภูมิภาคสามารถใช้ประโยชน์จากความแตกต่างนี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผ่านการแลกเปลี่ยนทรัพยากรระหว่างภูมิภาค เพื่อปรับปรุงการจับคู่ระหว่างอุปสงค์และอุปทานโดยรวม และขับเคลื่อนกระบวนการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานที่ครอบคลุมมากขึ้น

การคาดการณ์แนวโน้มระยะยาว ในระยะยาว เส้นทางการเปลี่ยนแปลงของภูมิทัศน์พลังงานในอาเซียนจะเป็นกระบวนการที่ซับซ้อนซึ่งมีทั้ง "ปริมาณ" และ "คุณภาพ" ควบคู่กัน ในระยะสั้น การเพิ่มประสิทธิภาพและการทำให้เป็นระบบไฟฟ้าที่ขับเคลื่อนด้วยนโยบายจะเป็นแรงขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างหลัก ในระยะยาว เพื่อให้บรรลุผลลัพธ์ของสถานการณ์ ACTS อาเซียนจะต้องสร้างกลไกความร่วมมือด้านพลังงานที่อยู่เหนือพรมแดนของประเทศในระดับภูมิภาค เพื่อให้มั่นใจในเสถียรภาพของห่วงโซ่อุปทานพลังงานและความสามารถในการเข้าถึงราคาที่สามารถจ่ายได้ สิ่งนี้ไม่เพียงแต่เกี่ยวข้องกับเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อมเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับความเป็นอิสระเชิงกลยุทธ์และความสามารถในการพัฒนาทางเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่องของอาเซียนในขณะที่รับมือกับการเปลี่ยนแปลงด้านพลังงานทั่วโลก